6 - مفهوم لقب . ولى جناب مصنف اهمّ اين جملات را كه سه جملهء اوّل باشد به ترتيب بحث نموده‌اند . 1 - مفهوم الشرط مبحث اول از مباحث سه‌گانهء باب مفاهيم راجع به مفهوم شرط است و در اين رابطه چند بحث مختصر و مفيد مطرح است : بحث اوّل : تعريف مفهوم شرط : مفهوم شرط عبارتست از منتفى شدن حكم مشروط در هنگام انتفاء شرطش بدين‌معنا كه حكم شرعى وجودا و عدما دائرمدار اين شرط باشد و تا ما دامى كه شرط الموضوع وجود دارد حكم هم براى موضوع ثابت باشد و همين كه شرط منتفى شد حكم نيز منتفى شود . مثال : فرض كنيد مولائى به عبدش فرموده : ان جائك زيد فاكرمه كه در اين مثال موضوع زيد است و وجوب اكرام محمول است و شرط المحمول او الحكم مجيئى است ( و اگر داراى مفهوم باشد ) مفهومش آنست كه ان لم يجئك فلا يجب اكرامه مجموع منطوق و مفهوم معنايش اينست كه وجوب اكرام دائرمدار وجود و عدم مجيئى زيد است كه اگر مجيئى باشد وجوب اكرام هست و الّا فلا . بحث دوّم : برخى گفته‌اند مفهوم ان جائك زيد فاكرمه اينست كه ان لم يجئك فلا تكرمه كه ظهور در حرمت اكرام دارد يعنى اگر زيد آمد اكرامش واجب است و اگر نيامد اكرامش حرام است . مصنف مىفرمايد : مفهوم شرط صرفا و صرفا انتقاء الحكم عند انتفاء الشرط است نه اثبات يك حكم جديد كه بجاى وجوب حرمت بيايد بلكه وجوب مشروط منتفى مىشود آنگاه حكم اين موضوع برمىگردد به همان حكمى كه قبل از شرط